Inghilda Tapio - Arctic Indigenous Design Archives (AIDA)

Inghilda Tapio

(r.1946)

Dáiddár


Inger Gunhild Maria ”Inghilda” Tapio (r. Valkeapää) riegádii jagis 1946 orru Gárasavvonis. Nieiddaiguin, bártniin ja áhkubiinniiguin lea son áhkku hutkkálaš dáiddaveagas man vuođđu lea árbevirolaš eallinvuohki. Veahka juohká áteljea Čuovžavuohpis ja muhtimin sii barget ja ráhkadit čájáhusaid ovttas.

Inghilda Tapio lea lohkan ruoŧagiela, sámigiela ja eŋgelasgiela, ja velá pedagogihka ja mánáid giellaovdáneami Ubmi universiteahtas. Ovdal dan váccii son Sunderby álbmotallaskuvllas. Das maŋŋil son jotkkii lohkat dramaturgiija ja filmma Anáris. Sus lea multidáiddárlaš bargovuohki mas máŋga čájehanvuogi geavahuvvojit oktanaga. Son lea diktačálli, jorgaleaddji, dáiddár, illustrateavra, filbmabagadalli ja neaktár sámi teáhteris Dálvádis ja dan maŋŋil Giron Sámi teáhteris. Son lea maiddái oahpaheaddji. Su vuosttaš girji leai Mu luondu sámi luondu (1979). Diktačoakkáldagas Ii fal dan dihte (1995) son geahčada maŋos guvlui, sámieatnamii mii ovtta buolvva áiggis lea rievdan. Divttat leat dulkojuvvon hearvás govaiguin maid su nieida Ulrika Tapio lea ráhkadan. Son lea almmuhan máŋga mánáid- ja nuoraidgirjji, nugo Juhán (1988), Sámi muitalusat: bálggis davvisámi máinnasteapmái (2017) ja diktačoakkáldaga Beaivvit Guhkkot Otnot (2018). Dáiddárin son bargá akvareallain, akrylain, muorain, tekstiila prentemiin ja sasttiin. Son lea maiddái goarrun ja gođđán veagas dárbbuide ja diŋgomiid váras. Teáhteris, čállin dahje bagadallin, son addá gillii rumašlaš hámi. Son lea maiddái johtán teáhteriin ja Rikskonserteriin skuvllain Ruoŧas, Dánskkas ja ovdalaš Jugoslávias.

Inghilda Tapios bargolistu lea sihke viiddis ja máŋggalágán. Jagis 1997 son oaččui Sámiráđi girjjálašvuođa bálkkašumi diktačoakkáldagas Ii fal dan dihte (1995). Moadde su mánáidgirjjiin leat jorgaluvvon oarján- ja julevsámigielaide ja su divttat leat jorgaluvvon ruoŧagilli ja muhtomat maiddái eaŋgalaš ja spánskka gielaide. Jagis 2013 son oaččui Klockrikesstipendium bálkkašumi Harry Martinsson muitun, son jugii dan Ulrika Tapio Blind illustrašuvnnaiguin. Sus leat leamaš čohkkejuvvon čájáhusat Sámis, Davviriikkain ja Eurohpás.


Juoga mii dávjá vuhtto Inghilda Tapio dáidagis lea man dárkilit son guldala sámigiela ja su lagašvuohta birrasii, kultuvrii ja identitehtii. Vuorká lea stuoris ja eanaš oassi das leat girjjit, dáidda, sárgumat, geahččalandeaddimat, poastagovat, čájáhusgirjjit, affiššat ja áviisačállosat.

[AJTTE]